امروز برابر است با
qporsesh.com
sheg.ir
sheg.ir
sheg.ir
  • تاریخ انتشار خبر : دوشنبه ۲۶ تیر ۱۳۹۶ | کد خبر : 1310
  • *محمد سعیدزاده

    همنوایی ناکوک سازها در سمفونی امید

    نگاهی به دلایل ناکامی لیست امید در انتخابات پنجمین دوره شورای اسلامی شهر رشت

    در شهریورماه سال ۹۴ بود که شورای هماهنگی جبهه اصلاحات کشور، با توجه به وجود تعدد و تشتت در مراکز تصمیم‌گیری و اجرایی اصلاح‌طلبان، در نامه‌‌ای به سید محمد خاتمی، خواستار تشکیل شورای عالی سیاست‌گزاری انتخاباتی اصلاح‌طلبان شد؛ شورایی که با موافقت رهبر معنوی اصلاحات، در تاریخ ۳۱ شهریور ۹۴ تشکیل شد و با راه‌اندازی واحدهای استانی خود تحت عنوان شورای عالی اصلاح‌طلبان استان‌ها و تهیه لیست انتخاباتی واحد و فراگیر اصلاح‌طلبان و حامیان دولت در دو انتخابات مجلس دهم و خبرگان پنجم به نام لیست امید، زمینه‌ساز پیروزی بزرگ این جریان در سطح کشور، خصوصا در پایتخت و کلان‌شهرها شد.

    ۱۰ ماه پس از تجربه موفق ساز و کار شورای عالی و این بار در آستانه انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای اسلامی شهر و روستا بود که اصلاح‌طلبان و حامیان دولت، شوراهای عالی اصلاح‌طلبان استان‌ها را به منظور تهیه و تدوین لیست امید و حضور قدرتمند در صحنه رقابت‌های انتخابات شوراها فعال کردند.

    شورای عالی اصلاح‌طلبان استان گیلان نیز همزمان با سایر استان‌ها، در اسفندماه سال ۹۵ و با حضور نمایندگان ۲۲ حزب و تشکل عضو شورای هماهنگی جبهه اصلاحات استان گیلان، نمایندگان دو حزب ندای ایرانیان و اعتدال و توسعه، ۱۱ تن از شخصیت‌های حقیقی اصلاح‌طلب استان و یک نفر به نمایندگی از فراکسیون امید تشکیل شد تا با راه‌اندازی واحدهای شهرستانی خود در سراسر استان، به تهیه لیست امید و حمایت از نامزدهای این لیست در انتخابات پنجمین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا بپردازند.

    اما حاصل تلاشهای سه ماهه شورای عالی اصلاح‌طلبان استان گیلان که نمود عینی خود را در نتایج انتخابات مرکز استان می‌یافت، با روشن شدن نتایج این انتخابات در رشت و عدم راهیابی بیشتر اعضای فهرست یازده نفره امید اصلاح‌طلبان به شورای شهر رشت، موجب شد تا لیست امید و شورای عالی اصلاح‌طلبان گیلان، آماج حملات دوست و دشمن قرار گیرد.

    به راستی اما چه بر سر لیست امید رشت آمده بود؟ اصلاح‌طلبانی که تنها یک سال قبل موفق شده بودند تا دو نفر از سه نامزد لیست امید حوزه انتخابیه رشت را با آرایی چشمگیر راهی مجلس کنند، چرا از پس انتخابات شورای شهر برنیامدند؟ انتخاباتی که به اعتراف اکثر ناظران، یکی از سرآمدترین انتخابات از حیث کاهش میزان ردصلاحیت و تنوع دیدگاه‌های حاضر در عرصه رقابت‌ها بود.

    به باور نگارنده، معضلات و کاستی‌هایی که لیست امید رشت را به چنین سرانجامی رساند، در سه مقطع زمانی پیش، هنگام و پس از تدوین و انتشار این لیست می‌توان بررسی کرد.

    • معضلات پیش از تهیه لیست امید رشت

    در بازه زمانی تقریباً سه ماهه از تشکیل شورای عالی اصلاح‌طلبان استان گیلان تا تهیه و تدوین نهایی لیست امید شورای شهر رشت، مجموعه اصلاح‌طلبان و حامیان دولت در استان گیلان، دستخوش تحولات، رخدادها و حواشی مختلفی شدند که در پیوند با یکدیگر، متن سرنوشت لیست امید رشت را رقم می‌زدند.

    شورای عالی و تغییر مدیریت

    اگرچه ترکیب شورای عالی اصلاح‌طلبان استان گیلان در دو انتخابات مجلس و شوراها، تقریباً یکسان و نزدیک به هم بود و تنها به ایجاد تغییراتی در ترکیب ۱۲ عضو حقیقی این شورا محدود می‌شد، اما شورای عالی اصلاح‌طلبان گیلان در انتخابات اخیر دستخوش یک تغییر اساسی در کادر رهبری خود شد. با انتخاب هرمز ربانی به عنوان رییس جدید شورای عالی اصلاح‌طلبان استان، عملا این شورا به دو بخش و فراکسیون حامیان ربانی و حامیان رییس پیشین شورای اصلاح‌طلبان، یعنی احمد رمضان‌پور نرگسی تقسیم شد؛ دو طیفی که هرکدام هویت اصلی خویش را در تخالف و توافق با کار حزبی و تشکیلاتی تعریف می‌کردند. بدین ترتیب، شورایی که به منظور ایجاد هماهنگی و وحدت بیشتر میان اصلاح‌طلبان، با محوریت و تفوق احزاب عضو شورای هماهنگی جبهه اصلاحات تشکیل شد، اکنون و با ریاست فردی که کمترین باوری به فعالیت سیاسی در چارچوب احزاب اصلاح‌طلب نداشت، عملا به آوردگاهی برای رقابت میان این دو طیف تبدیل شده بود.

    جلساتی که تشکیل نشد

    از جمله انتقاداتی که متوجه مدیریت جدید شورای عالی اصلاح‌طلبان می‌شد، مقاومت و خودداری وی از برگزاری منظم جلسات و بی‌اعتنایی به درخواست اعضا مبنی بر دخالت در روند امور اجرایی شورا بود.

    نقد دیگری که به عملکرد هیأت رییسه، خصوصا شخص هرمز ربانی وارد می‌شد، عدم شفافیت تصمیمات و امور اجرایی شورا بود؛ به نحوی که حتی اعضای شورای عالی، امکان دسترسی به آیین‌نامه‌های ارسالی از مرکز را نیز نداشتند و با توجه به عدم برگزاری منظم و مداوم جلسات شورا، عملاً بیشتر اعضا از روند اخذ تصامیم و اجرای امور دور نگهداشته شدند.

    عدم تشکیل ستاد انتخابات

    تشکیل ستاد انتخاباتی شورای اصلاح‌طلبان، شاید مهمترین کارکرد این شورا بعد از تدوین لیست امید بود که با بی‌توجهی تک تک اعضا، خصوصاً هیأت رییسه شورای اصلاح‌طلبان، هرگز تشکیل نشد؛ ستادی که در هفته‌ها و ماه‌های منتهی به انتخابات می‌توانست نقش بازوی قدرتمند شورای اصلاح‌طلبان را برای تبلیغ و تعرفه لیست امید و برنامه‌هایش ایفا کند. ستادی که می‌توانست با برنامه‌ریزی دقیق و همه‌جانبه، کلیه امکانات پراکنده‌ی صف و ستادی اصلاح‌طلبان را تجمیع و در جهت حمایت از لیست امید بسیج کند.

    خلأ بزرگ ستاد انتخابات درست زمانی به چشم آمد که تنها چند روز مانده تا برگزاری انتخابات، نامزدهای لیست امید رشت، نه تنها کمترین ابزار تبلیغی و اطلاع‌رسانی برای تعرفه خود به جامعه در اختیار نداشتند، بلکه حتی برای گردهمایی و ملاقات اعضا با یکدیگر نیز مکان و پایگاه مشخصی در اختیارشان نبود!

    انفعال و نگاه به مرکز

    در حالی که شوراهای عالی اصلاح‌طلبان در استان‌های مختلف کشور در حال برنامه‌ریزی و تدوین سیاست‌ها، شعارها و برنامه‌های متناسب با نیازهای بومی شهر و استان خود بودند، شورای عالی اصلاح‌طلبان گیلان به دلیل حاکمیت انفعال و نگاه تمرکزگرایانه در هیأت رییسه‌اش، فرصت طلایی خود برای تدوین برنامه‌هایی متناسب با نیازهای شهر رشت را صرف انفعال و انتظار کشیدن برای ارسال برنامه متمرکز و شعار واحد از تهران کرد؛ فرصتی طلایی که می‌توانست با انجام کارهای کارشناسی و تدوین برنامه‌هایی دقیق و بومی در کارگروه‌های تخصصی شورا و تعرفه آن به مردم، زمینه آشنایی بیشتر شهروندان با لیست امید و برنامه‌هایش را فراهم و خواست عمومی مردم را در راستای توسعه شهر و استان تحریک کرده و نظر غالب آنان را با برنامه‌های لیست امید همراه نماید.

    رنگین‌کمان اصلاحات

    روزهای سال نو در حالی از راه می‌رسید که طیف‌های مختلف اصلاح‌طلبان رشت، سرخوش از ترکیب نسبتاً متعادل هیأت‌های اجرایی و نظارت، راهی فرمانداری می‌شدند و با سلام و صلوات همراهان، در انتخابات پنجمین دوره شورای اسلامی شهر رشت ثبت نام می‌کردند.

    اصلاح‌طلبان که به لطف تیغ تیز استصواب رقیب، هرگز با مشکل تعدد نامزدها مواجه نبودند، رفته رفته شاهد دپوی مدعیان حضور در لیست امید می‌شدند. چه اگر روزگاری نه چندان دور، کمتر کسی به دلیل هزینه‌ها و پیامدهای سیاسی و امنیتی، حاضر به پذیرش مراوده با اصلاح‌طلبان می‌شد، این بار اما پیروزی اصلاح‌طلبان در دو انتخابات ریاست جمهوری و مجلس شورای اسلامی و تلطیف فضای امنیتی کشور، نوید دهنده روزهایی امن برای کسانی بود که در اصطلاح سیاسی، اپورتونیست یا مجاهدین شنبه نام گرفته بودند.

    این طیف اگرچه در طول دو دهه گذشته، بخش قابل توجهی از پایگاه اجتماعی اصلاح‌طلبان را به خود اختصاص می‌داد، اما به دلیل همان هزینه‌های مترتب بر کنش سیاسی اصلاح‌طلبانه در کشور، هرگز حاضر نبود تا به مثابه یک کنشگر تمام عیار اصلاح‌طلب، رسما در کارزارهای سیاسی گام بگذارد. انتخابات شورای شهر اما به دلیل اینکه در افکار عمومی، کمتر به دنیای سیاست ایرانی پیوند داده می‌شود، فرصت مناسبی بود تا گروه‌ها و طیف‌های مختلف حامی جریان اصلاحات، این بار در قامت بازیگران اصلی میدان، مطالبه نقش، سهم و جایگاه کنند؛ از گروه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی، جامعه اصناف و بازار، ورزشکاران و اقلیت‌های قومی و زبانی گرفته تا نزدیکان و وابستگان برخی از مولودین لیست امید انتخاباتی که در آن یکایک نامزدهای اصلی جریان اصلاح‌طلب از دم تیغ استصواب گذشته بودند.

    میثاق بر سر قاعده بازی

    حضور و ثبت نام نمایندگان طیف‌های مختلف حامی جریان اصلاح‌طلبی در انتخابات، به خودی خود، نه تنها امری مذموم نیست، بلکه در سیرت اصلاح‌طلبی، نشانی از تکثر و گسترش فرهنگ مشارکت عمومی در تعیین سرنوشت اجتماعی قلمداد می‌شود و فی‌نفسه امری ممدوح و مبارک است. داستان اما از آنجا بغرنج می‌شود که این افراد به لوازم و قواعد بازی دموکراتیک متعهد نباشند.

    با همه این اوصاف، شورای عالی سیاست‌گزاری انتخاباتی اصلاح‌طلبان که چنین روزها و شرایطی را به خوبی پیش‌بینی می‌کرد، راهکاری اخلاقی به نام میثاق‌نامه را پیش پای متقاضیان عضویت در لیست امید قرار داد تا قواعد بازی را از قبل برای مدعیان روشن کرده باشد. میثاق‌نامه شورای عالی اصلاح‌طلبان از نامزدهای متقاضی حضور در لیست امید می‌خواست تا ضمن اعلام وفاداری به آرمان‌ها، شعائر و برنامه‌های جبهه اصلاحات، متعد شوند تا در صورتی که به عنوان نامزد نهایی به عضویت لیست امید درنیامدند، از ادامه حضور در انتخابات انصراف داده و همه توان و همّ خود را مصروف کمک به نامزدهای لیست امید کنند؛ تعهدی که ضمانت اجرای آن، پایبندی به اصول و آرمان‌های بلند اصلاح‌طلبی و سرآمد همه آنان، یعنی تخلق به اخلاق بود.

    ژنرال‌ها وارد می‌شوند

    واپسین روز ثبت نام انتخابات شورای اسلامی در شهر رشت آبستن رویدادی مهم بود؛ آنجا که احمد رمضان‌پور نرگسی، نماینده دو دوره مردم رشت در مجلس شورای اسلامی و عبدالرضا بی‌آزار، فرماندار اسبق و معاون استاندار گیلان در دولت اصلاحات، در یک فروکاهش (Downgrade) آشکار، به درخواست عده‌ای از دلسوزان جریان اصلاحات لبیک گفته و به منظور تقویت وزن و جایگاه لیست امید رشت، عازم ثبت نام در فرمانداری شهرستان شدند. این حضور اما به جای اینکه با استقبال طیف حاکم شورای اصلاح‌طلبان مواجه شود و از اعتبار آن برای تقویت سایر نامزدهای لیست امید استفاده شود، خود زمینه‌ساز تقویت شکافها و سربازکردن اختلافات ریشه‌ای در برخی از مدعیان رهبری جریان اصلاحات استان شد.

    عدم تشکیل شورای اصلاح‌طلبان شهر رشت

    در شرایطی که هیأت رییسه شورای عالی اصلاح‌طلبان گیلان، بیشتر انرژی خود را مصروف تشکیل شوراهای اصلاح‌طلبان در شهرستان‌های مختلف استان کرده بود و اعضای شورای عالی و نامزدهای اصلاح‌طلب در بلاتکلیفی محض به‌سر می‌بردند، هرمز ربانی، رییس این شورا به درخواست گروهی از اعضا مبنی بر تشکیل شورای اصلاح‌طلبان شهر رشت وقعی نگذاشت و تهیه لیست امید رشت را وظیفه شورای عالی اصلاح‌طلبان استان قلمداد کرد؛ اقدامی که عملاً توسط او و همکارانش در هیأت رییسه این شورا انجام می‌شد.

    مصاف با لابیست‌ها

    اگرچه مذاکرات پشت پرده – یا به قول فعالان سیاسی و رسانه‌ای، لابی کردن – از اقتضائات بدیهی کنشگری سیاسی در عصر حاضر به شمار می‌رود، اما حضور لابیست‌ها و انجام مذاکرات پیدا و پنهان، آنجا مخاطره‌آمیز می‌شود که این لابی‌ها به ایجاد توقع و حق برای طرف مذاکره‌کننده ختم شود. چه در مذاکراتی که میان برخی از لیدرهای جریان اصلاح‌طلب با نمایندگان گروه‌ها و اصناف مختلف انجام گرفت، علی‌الظاهر وعده حمایت از نامزدهای آنان در شورای عالی برای قرارگرفتن در لیست امید، برای بسیاری از آنان چنان توقعی را ایجاد کرد که گویی الا و لابد نامزد مورد حمایت‌شان می‌بایست در لیست امید قرار بگیرد؛ فارغ از اینکه ساز و کار شورای عالی و نظام رأی‌گیری در صحن عمومی شورا، اصولا آیا چنین مجالی را برای نامزدهای مورد نظر فراهم می‌کرد یا خیر.

    برای عده‌ای، همه چیز در هیأت رییسه شورای عالی تعیین و منتج به نتیجه می‌شد و برای گروهی نیز صحن عمومی شورا، تنها جایگاه ذی‌صلاح برای تصمیم‌گیری درخصوص نامزدهای لبست امید بود. عده‌ای از لابیست‌ها هم نفوذ چهره‌های اصلاح‌طلب در میان اعضای شورای عالی را به گونه‌ای قلمداد می‌کردند که گویی با یک اشارت آنها، لیست مورد نظرشان از دل شورای عالی خارج می‌شد.

    در این میانه که هر کس ساز خود را کوک می‌کرد، تنها اعضای شورای عالی اصلاح‌طلبان گیلان به تماشای همنوایی ناکوک این سازها نشسته بودند.

    • معضلات مرحله تدوین لیست امید

    در شرایطی که رییس شورای عالی اصلاح‌طلبان گیلان، در کنفرانس مطبوعاتی خود، از معرفی نامزدهای حائز رتبه اول تا یازدهم مرحله مصاحبه حضوری به صحن عمومی شورای عالی، برای کسب اکثریت مطلق آرای اعضا خبر داده بود، زمزمه‌هایی درباره نظر سایر اعضای هیأت رییسه مبنی بر معرفی ۲۴ نفر (همه نامزدهای مصاحبه شده) به صحن عمومی به گوش می‌رسید.

    ابهام‌ها درخصوص سازوکار انتخاب نامزدهای لیست امید رشت ادامه داشت تا اینکه نهایتاً، همه نامزدهایی که میثاق‌نامه شورای عالی اصلاح‌طلبان را امضا کرده بودند (حدود ۴۲ نفر)، به صحن عمومی شورای عالی اصلاح‌طلبان گیلان دعوت شدند و از میان آنها، یازده تن شامل دو زن و ۹ مرد موفق به کسب آرای اکثریت اعضای شورا شده و نامزدهای لیست امید رشت نام گرفتند.

    رد صلاحیت در دقیقه ۹۰

    با انتشار فهرست نهایی نامزدهای تایید صلاحیت شده در سامانه فرمانداری رشت، مشخص شد که نام دو بانوی حاضر در لیست امید، در میان اسامی تأییدصلاحیت‌شدگان قرار ندارد و بدین ترتیب، دو نامزد علی‌البدل لیست امید، جایگزین دو بانوی اصلاح‌طلب این لیست شدند تا نخستین حربه در اختیار منتقدان و رقبا قرار بگیرد که چرا لیست امید اصلاح‌طلبان رشت، حتی یک نامزد زن در خود جای نداده است؟!

    نوشداروی بعد از مرگ

    اگرچه نهایتا و در واپسین ساعات تبلیغات قانونی انتخابات شوراها، فرمانداری رشت از تأیید صلاحیت این دو بانوی اصلاح‌طلب خبر داد، اما کار از کار گذشته بود و تغییر دوباره لیست امید، در آستانه آغاز سکوت تبلیغاتی پیش از انتخابات، عملاً غیرممکن می‌نمود.

    بدین ترتیب، یکی از دو بانوی اصلاح‌طلب لیست اولیه امید رشت، با حضور در فرمانداری شهرستان، از ادامه حضور در انتخابات انصراف داد و دیگری با تداوم حضور در انتخابات و انجام تبلیغات در دقیقه ۹۰، زمینه‌ساز برخاستن آوای تفرقه از کانال رسمی هیأت رییسه شورای عالی اصلاح‌طلبان گیلان شد.

    این یازده نفر

    انتشار اسامی نامزدهای لیست امید اصلاح‌طلبان رشت، واکنش‌های مختلفی را در پی داشت. شاید از منظری، لیست امید رشت را بتوان بهترین لیست سیاسی ممکن از بین حزبی‌ترین و کارآزموده‌ترین اصلاح‌طلبان تایید صلاحیت شده در انتخابات قلمداد کرد. اما آیا شورای شهر رشت برای توسعه این کلانشهر و پیشبرد امور، به یک لیست سیاسی نیاز داشت؟

    هم بله و هم خیر. از یک منظر، چنانچه لیست امید رشت با اقبال شهروندان، اکثر کرسی‌های شورای شهر را به دست آورده بود، می‌شد امیدوار بود که جمعی تقریباً یکدست، سرد و گرم چشیده، متخصص و پایبند به اصول، مرام و برنامه‌های جبهه اصلاح‌طلبی، سکان هدایت و مدیریت شهر را در دست گرفته و کمترین دغدغه‌ای در خصوص چرخش‌ها و بدعهدی‌های ناگهانی اعضا و زد و بندهای پشت پرده، شهروندان و حامیان لیست امید را تهدید نمی‌کرد؛ مجموعه‌ای از اصلاح‌طلبان تمام عیار که گویی دست تقدیر و روزگار، شرایط را برای حضور و تایید صلاحیت‌شان در انتخابات مهیا کرده بود و تنها با گوشه چشمی از سوی شهروندان، رشت به اصلاح‌طلب‌ترین شهر کشور تبدیل می‌شد.

    از منظر یک ناظر بیرونی اما، گویی شوق حضور اصلاح‌طلبان در انتخابات، هوش از سر اعضای شورای عالی اصلاح‌طلبان ربوده بود و این فکر را در تار و پود ذهن‌شان می‌تنید که مبادا چنین فرصت تاریخی برای حضور اصلاح‌طلبان رشت را در شورا از دست بدهیم. غافل از اینکه شورای عالی اصلاح‌طلبان با هدف ایحاد هماهنگی و وحدت بیشتر میان اصلاح‌طلبان تشکیل شده بود و مگر اصلاح‌طلبان در معنای خاص کلمه را می‌توان فارغ از پایگاه رأی و خاستگاه اجتماعی‌شان تصور و معنی کرد؟!

    اصلاح‌طلبان و اشتباه محاسباتی

    شاید بتوان بزرگترین اشتباه اکثریت نسبی اصلاح‌طلبان عضو شورای عالی را، اشتباه محاسباتی‌شان در تخمین پایگاه رأی خود و جریان‌های حامی‌شان قلمداد کرد؛ آنجا که پیروزی در انتخابات گذشته را تنها مرهون اشارت سید اصلاحات و اطاعت توده‌های حامی این جریان دانسته باشند. به نحوی که بعضا برای تعدادی از اصلاح‌طلبان، امر چنان مشتبه شده بود که گویی برند لیست امید و حمایت رهبر اصلاحات، چنان قابلیتی در اختیارشان نهاده که می‌توانند چوب خشک را به برنده انتخابات تبدیل کنند.

    اما اشتباه محاسباتی و شاید هم اندکی خودخواهی جریان اکثریت در شورای عالی اصلاح‌طلبان گیلان موجب شد تا با نادیده انگاشتن وزن جریان‌های مختلف و متعدد اصلاح‌طلب و حامی دولت و کنارگذاردن نامزدهای مورد حمایت آنها، عملاً لیست امید رشت از حمایت طیف گسترده‌ای از حامیان بالقوه‌اش محروم شود.

    در حقیقت حذف نامزدهای مورد حمایت جریانات اقلیت در رنگین کمان اصلاحات، از توان بسیج افکار عمومی توسط لیست امید کاست و این اقلیت‌های جویای سهم را به رقبایی جدی و سرسخت در روزهای تنهایی لیست امید تبدیل کرد؛ تا این بار، اصلاح‌طلبان خود به قلع و قمع نامزدها و پایگاه رأی‌شان مشغول باشند.

    به باور برخی از ناظران، حذف نمایندگان جریان‌های ذی‌نفوذ و دارای اقلیتی قابل توجه از پایگاه رأی در شهر رشت، همچون طیف مورد حمایت اصناف و بازار، حامیان نمایندگان فعلی و پیشین رشت، آذری‌زبانان حامی الیاس حضرتی و تکنوکرات‌های مستقل و مورد حمایت شهردار وقت و شهردار اسبق رشت، آخرین میخ بر تابوت لیست امید رشت به شمار می‌آمد.

    لیست امید منتخب اصلاح‌طلبان عضو شورای عالی، اگرچه به واسطه اختیاری که ساز و کار این شورا در دست اعضا نهاده بود و به اعتبار حضور چهره‌های سیاسی تراز اول اصلاح‌طلب و برخورداری‌شان از رأی اکثریت اعضای این شورا، می‌توانست به عنوان حاصل خرد جمعی اصلاح‌طلبان و حامیان دولت، قوی‌ترین لیست امید رشت قلمداد شده و مورد وثوق همه جریان‌های حامی قرار گیرد، اما به لحاظ عدم برخورداری از فراگیری و همپوشانی لازم، موفق نشد تا همنوایی و همگرایی حداکثری را در میان جریان‌های منتسب به اصلاحات به وجود آورد؛ لذا از بدو شکل‌گیری و انتخاب، محکوم به شکست بود.

    • معضلات مرحله بعد از تدوین و انتشار لیست امید

    با خاتمه رسیدگی به درخواست متقاضیان عضویت در لیست امید رشت و انتخاب لیست یازده نفره نهایی، نامزدهای عضو این ائتلاف با شرایط و دشواری‌های کم‌نظیری مواجه شدند. چه انتشار لیست امید، همزمان شده بود با آغاز فرصت هفت روزه تبلیغات انتخاباتی و اعضای لیست امید که تا روز گذشته از حضور یا عدم حضور خود در این لیست مطلع نبودند، به واسطه تعهد اخلاقی‌شان به میثاق‌نامه اصلاح‌طلبان مبنی بر ضرورت کناره‌گیری از انتخابات و حمایت از لیست امید، عملاً از کمترین اقلام تبلیغاتی و ستاد انتخاباتی در سطح شهر برخوردار نبودند.

    عدم تشکیل ستاد انتخاباتی لیست امید

    ضعف بزرگ هیأت رییسه شورای عالی اصلاح‌طلبان گیلان در خصوص چشم‌پوشی از تشکیل ستاد انتخاباتی، اگرچه در برهه زمانی قبل از تدوین لیست امید به چشم می‌آمد، اما خودداری این مجموعه از تشکیل ستاد انتخاباتی اصلاح‌طلبان برای حمایت از لیست امید، خطایی است که با هیچ منطق و معیاری قابل چشم‌پوشی نمی‌نماید.

    روزهای تبلیغات یک به یک سپری می‌شد و نامزدهای لیست امید از کمترین امکاناتی برای تبلیغ و تعرفه خود به شهروندان محروم بودند. همه این اتفاقات در شرایطی رخ می‌داد که رییس ناخرسند از ترکیب لیست، پس از تقدیم استعفای خود به هیأت رییسه، پیگیری معضلات شخصی را بهانه کرده و استان را تا شب قبل از ۲۹ اردیبهشت ترک کرد.

    تجمیع انتخابات؛ سرکنگبین اصلاح‌طلبان گیلان

    طرح تجمیع انتخابات در مجالس اصولگرای هفتم و نهم در حالی تصویب شده بود که اصلاح‌طلبان غایب از عرصه قدرت نیز مخالفت چندانی با آن نداشتند؛ چرا که شاید در تحلیل خود، تجمیع انتخابات، خصوصا دو انتخابات ریاست جمهوری با شوراهای اسلامی شهر و روستا را فرصتی مناسب برای افزایش مشارکت عمومی مردم در انتخابات و سیاسی کردن انتخابات شوراها قلمداد می‌کردند.

    اما گویی همه عوامل علیه لیست امید رشت دست به دست هم داده بودند تا اصلاح‌طلبان گیلان را از دستیابی به اکثریت کرسی‌های شورای شهر رشت محروم کنند. ظاهراً سرکنگبین تجمیع بر صفرای اصلاح‌طلبان رشت فزوده بود و در شرایطی که دولت چهارساله حسن روحانی با خطر جدی کاهش آرا و یک دوره‌ای شدن دست و پنجه نرم می‌کرد، غالب اصلاح‌طلبان استان و نیروهای انتخاباتی و پای‌کارشان، در قالب ستاد انتخاباتی رییس جمهور میانه‌رو، مشغول دفاع از آخرین سنگرهای اصلاح‌طلبی در کشور بودند.

    میدان تبلیغات انتخاباتی شهر در دست رقبای لیست امید بود و نامزدهای اصلاح‌طلب این لیست، در غیاب نیروی انسانی کارآمد و کاربلد، عملا از تشکیل و تکمیل ارکان ستاد انتخاباتی لیست امید، درمانده و ناتوان بودند و اگر نبود حمیت چند تن از فعالان رسانه‌ای جوان و اصلاح‌طلب استان که با محوریت محمد زالفی، معاون تبلیغات ستاد روحانی در گیلان، در واپسین روزهای تبلیغات انتخاباتی اقدام به انتشار پوسترها و تراکت‌های یازده نفره لیست امید رشت کردند و با برگزاری مراسم و سخنرانی‌های فشرده در سطح شهر و پوشش رسانه‌ای برنامه‌های لیست و همچنین راه‌اندازی چند گروه وکانال تلگرامی، حضور نامزدهای لیست امید را به اطلاع درصدی از شهروندان رشتی رساندند، شاید در فردای اعلام نتایج انتخابات شورای اسلامی شهر رشت، کمتر کسی می‌دانست که لیست امیدی هم در شهر رشت وجود داشته تا بیش از دو سوم نامزدهایش از راهیابی به شورا بازبمانند.

    نجابت در مصاف با خباثت

    شاید بتوان دیگر دلیل شکست لیست امید در انتخابات شورای شهر رشت را به خباثت برخی از رقبا و رفقا و نجابتی که اصلاح‌طلبان در قبال این رفقای دیروز نشان دادند ربط داد؛ آنجا که رقبای دیرینه، دست در دست متقاضیان بازمانده از لیست امید، از هیچ کوششی برای به شکست و حاشیه راندن لیست امید رشت فروگذار نکردند. این مدعیان اصلاح‌طلبی که با علم به ساز و کار شورای عالی اصلاح‌طلبان، اقدام به امضای میثاق‌نامه انتخاباتی کرده بودند، اخلاق را زیر پای منافع فردی و باندی خود ذبح کردند تا نه‌تنها از ادامه حضور در انتخابات به نفع لیست امید انصراف ندهند، بلکه در یک رویارویی آشکار، دست در دست رقبای شناسنامه‌دار اصلاح‌طلبان، به انتشار لیست‌های موازی روی آوردند. در این میان فشار جوانان اصلاح‌طلب مبنی بر ضرورت انتشار اسامی و تصویر میثاق‌نامه‌های امضا شده به‌دست بدعهدان نیز راه به جایی نبرد و اعضای شورای عالی اصلاح‌طلبان، با نجابت تمام، از انجام این اقدام سر باز زده و بدعهدان را به خدای‌شان حوالت دادند.

    اجتناب ستاد روحانی از همراهی

    از دیگر دلایل تنها ماندن نامزدهای لیست امید در انتخابات و عدم راهیابی بیشترشان به شورای شهر رشت، می‌توان به اجتناب عجیب ارکان مختلف ستاد انتخاباتی روحانی از حمایت و همراهی نامزدهای لیست امید اشاره کرد. در شرایط بحرانی لیست امید رشت که توقعات از مسئولان ستاد انتخاباتی روحانی برای حمایت از نامزدهای لیست امید از طریق در اختیار گذاشتن ستادهای انتخاباتی و یا دست کم، توزیع اقلام تبلیغاتی و ترویح نامزهای لیست در سطح ستادهای شهر رشت شدت می‌گرفت، کمترین نرمش و حمایتی از سوی ستاد انتخاباتی رییس جمهور در استان مشاهده نشد تا نامزدهای لیست امید، در اندک مجال مواجهه خود با شهروندان رشتی، به حمایت و تبلیغ یکسویه‌ی رییس جمهور میانه‌روی ایران بسنده کنند و دندان طمع از امکانات قابل توجه اصلاح‌طلبان در ستاد انتخاباتی روحانی بکنند.

    ظاهراً اشخاص و جریان‌های ذی‌نفوذ اصلاح‌طلب و حامی دولت که از راهیابی نامزدهای مورد نظرشان به لیست امید، نا امید شده بودند، عرصه را بر ستاد انتخاباتی روحانی در استان تنگ کردند تا مبادا از امکاناتی که در اختیار این ستاد قرار داده بودند، ذره‌ای در مسیر ترویج و تبلیغ لیست امید بهره‌برداری شود.

    معضلی به نام لیست‌های تقلبی

    در شرایطی که لیست امید اصلاح‌طلبان رشت حال خوبی نداشت و گویی همه شرایط برای عدم رأی‌آوری نامزدهای این فهرست دست به دست هم داده بودند، عده‌ای از رقبا، نانجیبانه به انتشار و توزیع لیست‌های جعلی و تقلبی با نام لیست امید اصلاح‌طلبان دست زدند؛ اقدامی که در واپسین ساعات آخرین روز تبلیغات رسمی انتخابات و در نبود ارتباط ارگانیک مناسب میان اصلاح‌طلبان و بدنه اجتماعی‌شان برای اطلاع‌رسانی درخصوص این رویداد غیراخلاقی، به مثابه آخرین تیر بر پیکر نیمه‌جان لیست امید به حساب آمد.

    هرچند در ساعات آخر، واکنش‌هایی از سوی چهره‌های شاخص اصلاح‌طلب استان در جهت تنویر افکار عمومی و تصحیح این اقدام رذیلانه رقبا انجام گرفت، اما نتایج انتخابات پنجمین دوره شورای اسلامی شهر رشت نشان داد که ناامیدان از لیست امید و سردمداران لیست‌های جعلی، عرض و مقصود خود را از این اقدام غیراخلاقی برده‌اند و زحمتی بر زحمات اصلاح‌طلبان افزوده‌اند.

    ره میرزا قشم‌شم سیاست ایشپتکایه

    مرحوم شیون فومنی را می‌توان از بزرگترین تحلیل‌گران و منتقدان جامعه چند دهه پیش گیلان قلمداد کرد؛ آنجا که در شعر میرزا قشم‌شم، با نگاهی طنز و انتقادی، به تبیین روحیات و خلقیات گیلانیان می‌پردازد و بر اجتناب گیلکان از سیاست‌ورزی حرفه‌ای و اهتمام به توسعه سیاسی تمرکز می‌کند. با گذشت چندین دهه از سرودن این شعر توسط شیون، جامعه گیلان، خصوصاً شهروندان رشتی که خود را طلایه‌داران فرهنگ و تمدن ایران می‌پندارند، همچنان از توسعه‌یافتگی سیاسی و فرهنگی به دور مانده‌اند و در ضمیر ناخودآگاه خود، همچنان سیاست را همان ایشپتکا پنداشته و از پرداختن حرفه‌ای و تشکیلاتی بدین امر مهم اجتناب می‌ورزند.

    تجربه انتخابات ادوار مختلف در استان هم مؤید این واقعیت است که به رغم وجود رگه‌هایی از توسعه‌یافتگی سیاسی و اجتماعی در بخش‌های مختلف استان، شهروندان رشتی در بزنگاه‌های مختلف که اکثریت مردم ایران، در اقدامی هماهنگ و تصمیمی تاریخی، دست به انتخابی بزرگ زده‌اند، رشتیان اما فارغ از بایدها و نبایدهای منطقی و در حالی که یکان یکان خود را در هر امر سیاسی صاحب‌نظر می‌پندارند، درست در مسیری برخلاف مسیر اکثریت جامعه ایرانی حرکت کرده‌اند.

    گواه این مدعا را می‌توان در رویکرد شهروندان رشت در برهه حساس انقلاب، در دهه ۶۰، در انتخابات مجلس ششم و در انتخابات ادوار مختلف شوراها جست‌وجو کرد.

    شاید دلیل دیگر ناکامی لیست امید اصلاح‌طلبان رشت، بیگانگی همشهریان‌مان با فضای سیاسی کشور و تحلیل‌های حاکم بر فضای ذهنی اکثریت طبقه متوسط جامعه ایرانی و تفوّق احساس بی‌نیازی از رجوع به گروه‌های مرجع و بهره‌گیری از تحلیل‌های رایج در جامعه گیلک زبان ما باشد. چه در شرایطی که بیش از هفتاد درصد از رأی دهندگان رشتی، همنوا و متأثر از موج بزرگ حمایت از دولت تدبیر و امید در کشور، به حسن روحانی رأی داده‌اند، اما در حالی که لیست امید شهرشان، تنها و بی‌صدا و بی‌یاور مانده بود، یا کمترین حساسیتی برای پیگیری وضعیت این لیست و شناخت نامزدهای عضو آن از خود بروز ندادند و یا با توسل به شیوه سهل و سریع تک رأی، صرفا بار مسئولیتی را به زعم خود از دوششان برداشتند و اختلاف صدر تا ذیل لیست امید را پنج رقمی کردند! تا زمینه‌ساز وجود این سوءظن در برخی از حامیان لیست امید شوند که اختلاف فراوان موجود میان سقف تا کف آرای لیست امید، حاصل توصیه برخی از نامزدها به حامیان‌شان مبنی بر ضرورت تک رأی دادن به آنها بوده است.

    در این میان اما دیگر نامزدهای شورای شهر رشت، با بهره‌مندی از رفتار غیرجمعی و واگرایانه مردم رشت و با برخورداری از آرای حدود پنج درصد از کسانی که در همان روز به حسن روحانی رأی دادند، توانستند کرسی حامیان اصلی روش و منش روحانی را در پارلمان شهری رشت از آن خود کنند و این بیت از شعر شیون را برای شهروندان رشت یادآور شوند که:

    تو چه دانی چپ چیسه و راست کویدانه رایه / بئس ایپچه خب آموخته بی‌بی ان تی صلایه

     


    *روزنامه‌نگار، عضو شورای منطقه گیلان حزب اتحاد ملت ایران اسلامی

    منبع: ماهنامه اینترنتی ناجه

  • برچسب ها : , , , , , , ,
  • 
    
    آخرین اخبار